" />
اگر از هر دانشآموزی در ایران بپرسی که بزرگترین امپراتوریهای ایران چه بودن، احتمالاً میگه: هخامنشیان و ساسانیان.
اما چرا اشکانیان که نزدیک به ۵۰۰ سال بر بخش بزرگی از جهان حکومت کردند، اینقدر کمرنگاند؟
آیا این فقط تقصیر کتابهای درسیه؟ یا ما با یک حذف تاریخی عامدانه روبهرو هستیم؟
---
🧩 حذف تدریجی از حافظهی تاریخی
مورخان غربی، مثل ادوارد گیبون، امپراتوری اشکانی رو صرفاً یک «میانپرده» بین دو سلسلهی بزرگ دونستن.
در ایران هم، تاریخنویسان قاجار و پهلوی، کمتر از این دوره گفتن.
چرا؟
چون اشکانیان نه معماری شکوهمند هخامنشی داشتن، نه نظم آهنین ساسانی.
ولی یه چیز داشتن که برای امپراتوریهای متمرکز آزاردهنده بود:
مدل فدراتیو و شورایی قدرت. پادشاهان محلی قدرت واقعی داشتن. و این یعنی یک پادشاه نمیتونست دیکتاتور مطلق باشه.
---
⚔️ اشکانیان در جنگهای خاموش
در طول قرون، اشکانیان بارها با امپراتوری روم درگیر شدن.
اما برخلاف روایت غربی که پیروزیهاشون رو بزرگنمایی میکنه، حقیقت اینه که روم هیچوقت نتونست اشکانیان رو شکست نهایی بده.
نبرد حران (Carrhae) در سال ۵۳ پیش از میلاد، که ژنرال رومی کراسوس با ذلت کشته شد، یکی از نمادهای شکست غرور غرب بود...
اما این داستان رو کی برامون گفت؟
---
🏺 اشکانیان؛ امپراتوری مردمی؟
شاید دلیل حذف اشکانیان اینه که بیش از هر چیزی به مردم عادی نزدیک بودن.
شکل حکومتشون، کمتر بروکراتیک و بیشتر محلی و غیرمتمرکز بود.
اینا با الیتهای قدرت در تاریخ رسمی نمیخوندن.
شاید چون نمیخواستن نسل امروز بدونه میشه بدون تمرکز افراطی قدرت، تمدن ساخت.
---
🎯 نتیجهگیری:
ما با یک حذف تاریخی روبهرو هستیم.
نه به خاطر ضعف اشکانیان، بلکه به خاطر اینکه روایت رسمی، از الگوهای مردممحور و غیرمتمرکز خوشش نمیاد.
اگر قراره تاریخ رو دوباره بنویسیم، اشکانیان باید سر جای واقعیشون برگردن؛ نه فقط بهعنوان یک «میانپرده»، بلکه بهعنوان پایهگذار مقاومت مداوم ایرانی در برابر امپریالیسم غربی.